Örnek Seçimi: Verdiğiniz Örnek Farkında Olmadığınız Kuralı Öğretir
Promptta gösterdiğiniz örnekler yalnızca istediğiniz kuralı değil, taşıdıkları her ortak özelliği öğretir. Örnek seçmenin dört kuralı ve gizli sinyaller.
- Seviye
- Orta
- Okuma süresi
- ~8 dakika
Üç örnek verdiniz. Üçünde de cevap kısaydı — çünkü elinizdeki örnekler öyleydi, bilinçli bir tercih değildi.
Model bunu bir kural olarak okudu. Şimdi uzun cevap gerektiren bir girdide de kısa cevap veriyor ve siz sebebini anlamıyorsunuz.
Bu, örnekle çalışmanın en az konuşulan tarafı: örnekler yalnızca göstermek istediğiniz kuralı öğretmez. Taşıdıkları her ortak özellik bir sinyaldir.
Örneklerin taşıdığı gizli sinyaller
Model, verdiğiniz örneklerde tekrar eden her şeyi örüntünün parçası sayar. → Sıfır, Tek ve Az Örnekle İstem: Modele Örnek Vermek Ne Yapıyor?
| Örneklerinizde ortak olan | Model bunu şöyle okur |
|---|---|
| Hepsi kısa | “Kısa cevap ver” |
| Hepsi olumsuz durum | “Sorunlara odaklan” |
| Hepsi aynı sektörden | “Bu alanın diliyle konuş” |
| Hepsi tam cümle | “Tam cümle kur” |
| Hepsi tek seçenek döndürüyor | “Birden fazla seçenek verme” |
| Hepsinde kaynak belirtilmiş | “Kaynak göster” |
| Hepsi aynı sırayla alan taşıyor | “Bu sırayı koru” |
Sağdaki her satır bir kural. Bazılarını siz istediniz, bazılarını istemediniz — ama model ikisini ayırt edemiyor.
Pratik sonuç: örneklerinizde istemediğiniz bir ortak özellik varsa, onu kırın. İstediğiniz bir kural varsa, örneklerin hepsinde tutarlı olsun.
Dört seçim kuralı
1. Çeşitlilik: birbirine benzemeyen örnekler seçin
Üç örnek de aynı duruma benziyorsa model kuralı dar öğrenir ve farklı bir girdide şaşırır.
Çeşitlilik neye göre? Ayırt etmesini istediğiniz eksende. Duygu sınıflandırması yapıyorsanız örnekler farklı duygularda olsun. Uzunluk ayrımı yapıyorsanız farklı uzunluklarda.
Yanlış çeşitlilik de mümkün: örnekleri gereksiz bir eksende çeşitlendirirseniz model o ekseni önemli sanır.
2. Kapsam: sınır durumlarını dahil edin
En değerli örnek, en tipik olan değil en zor olandır.
Elinizde “kararsız” veya “hiçbirine uymuyor” gibi bir durum varsa, bunu mutlaka örneklerde gösterin. Göstermezseniz model o durumla karşılaştığında en yakın kategoriye zorla yerleştirir.
Yorum: Ürün fena değil ama fiyatına değmez sanki.
Sınıf: Karma | Nötr | Sınıflandırma zor — insana yönlendir
Bu tek satır, modelin emin olmadığında ne yapacağını öğretir. Çoğu örnek setinde eksiktir.
3. Tutarlılık: aynı işi aynı biçimde yapın
Örnekler arasındaki biçim farkları da bir sinyal taşıyor ve modeli bölüyor → Sıfır, Tek ve Az Örnekle İstem: Modele Örnek Vermek Ne Yapıyor?.
Tutarlı olması gerekenler: alan adları, ayraçlar, büyük-küçük harf kullanımı, alıntı biçimi, alan sırası.
Bu, örnek setindeki en sık ve en kolay düzeltilen hata.
4. Denge: bir sınıfı ağırlıklandırmayın
Beş örneğin dördü “olumsuz” ise model olumsuz cevaba meyleder — sınıflandırma kuralınız öyle demese bile.
Sınıflandırma yapıyorsanız örnekleri sınıflar arasında dengeli dağıtın. Dengesiz set, dengesiz çıktı üretir. → 10.4.1.2yakında
Somut örnek: kötü ve iyi set
Kötü set:
Yorum: Kargo geç geldi. → Olumsuz
Yorum: Paket ezikti. → Olumsuz
Yorum: Ürün bozuk çıktı. → Olumsuz
Üç sorun bir arada: hepsi olumsuz (denge yok), hepsi kısa (gizli uzunluk kuralı), hepsi lojistik/hasar konulu (dar kapsam). Bu set modele “her şeye olumsuz de, kısa yaz” öğretiyor.
İyi set:
Yorum: Kargo üç gündür hareket etmiyor, kimse dönmüyor.
Sınıf: Gecikme | Olumsuz | Yüksek
Yorum: Ürün beklediğimden iyi çıktı, teşekkürler.
Sınıf: Ürün memnuniyeti | Olumlu | Düşük
Yorum: Bedeni büyük geldi, değişim nasıl yapılıyor?
Sınıf: Değişim | Nötr | Orta
Yorum: Fena değil ama fiyatına değer mi bilmiyorum.
Sınıf: Fiyat/değer | Karma | Sınıflandırma zor
Dört örnek, dört farklı duygu, dört farklı konu, üç farklı aciliyet ve bir sınır durumu. Set artık kuralın sınırlarını gösteriyor.
Örnekleri nereden bulmalı?
En iyi örnekler uydurulmuş değil, geçmişte gerçekten karşılaştığınız durumlardır. Üç kaynak:
Geçmiş işleriniz. Aynı işi daha önce elle yaptıysanız, o girdiler ve verdiğiniz cevaplar hazır örnek setidir. Elle yapılmış iş, örneklerin en güvenilir kaynağıdır çünkü kabul kriteriniz zaten içinde.
Başarısız denemeler. Promptunuzun yanlış cevap verdiği girdileri saklayın. Bunlar örnek setine eklenecek en değerli adaylardır — modelin tökezlediği yeri gösterirler. → Prompt Yinelemesi: Beğenmediğiniz Çıktıdan Düzeltmeye Giden Yol
Sınır durumu koleksiyonu. Zamanla “buna ne diyeceğiz” dediğiniz durumlar birikir. Bunları bir kenara not edin; örnek setinizin en işe yarayan kısmı buradan çıkar.
Uydurma örnekten kaçının. Kendi kafanızdan yazdığınız örnek, gerçek girdilerin karmaşıklığını taşımaz ve model kolay bir dünya öğrenir.
Örnek seti ile değerlendirme seti farkı
İkisi karıştırılıyor ama farklı işler görüyor ve aynı örnekler ikisinde birden kullanılmamalı.
| Örnek seti | Değerlendirme seti | |
|---|---|---|
| Nerede | Promptun içinde | Promptun dışında |
| İşlevi | Modele kalıbı öğretir | Promptun performansını ölçer |
| Boyut | 2–5 | 20–30 |
| Model görür mü | Evet | Hayır |
Bir örneği hem prompta koyup hem onunla test ederseniz, model o örneği zaten görmüş olur ve test yanlış güven verir. Setleri baştan ayırın. → Promptları Test Etme: \"Bana İyi Göründü\"yü Bırakmak
Kaç örnek?
Kural basit: ayırt edilmesini istediğiniz her durumu en az bir kez gösterin.
Beş kategori varsa beş örnek. Bir sınır durumu varsa artı bir. Sayının nereden geldiği ve getirinin nerede düştüğü ayrı bir konu → Sıfır, Tek ve Az Örnekle İstem: Modele Örnek Vermek Ne Yapıyor?. Buradaki soru kaç değil, hangi: seçilen örnekler ayrımları temsil ediyor mu. Sayı büyüdükçe getiri de azalır ve prompt maliyeti artar. → Prompt Ne Kadar Uzun Olmalı? Ayrıntının Ters Tepmeye Başladığı Nokta
Örnek eklemek işe yaramıyorsa sayı artırmayın. Muhtemelen ya örnekler tutarsız ya da iş baştan belirsiz. → Belirsizlik: Promptunuzda Söylemediğiniz Her Şey Bir Karardır
Örnek yerine tarif ne zaman yeter?
Her iş örnek gerektirmiyor. Örnek pahalı bir anlatım biçimi: yer kaplar, bakım ister ve fark etmediğiniz sinyaller taşır. Aynı şeyi tek cümlelik bir kuralla söyleyebiliyorsanız kuralı tercih edin.
Ayrım şu soruda: kuralı yazdığınızda istisna listesi açılıyor mu?
“Tarihleri GG.AA.YYYY biçiminde yaz” bir kuraldır ve örneğe ihtiyacı yoktur. Ama “müşteri yorumlarını şirketin üslubuna göre yanıtla” bir kural değil; onu kurala çevirmeye çalıştığınızda beş madde yazarsınız ve hâlâ eksik kalır. Üslup, tarif edilmekten çok gösterilerek aktarılır.
Pratik kural: biçimsel dönüşümler tarifle, üslup ve karar sınırı örnekle anlatılır. İkisi karışıksa ikisini birden kullanın — kuralı yazın, yalnızca kuralın yetmediği sınır durumu için örnek verin. Bu, hem seti küçük tutar hem örneklerin neden orada olduğunu belli eder. → Sıfır, Tek ve Az Örnekle İstem: Modele Örnek Vermek Ne Yapıyor?
Örnekleri nereye koymalı?
Kısa promptlarda önemsiz. Uzun girdilerle çalışıyorsanız örnekleri girdiden sonra koyun — model üretime başlarken kalıp önünde olsun.
Örnekleri girdiden ayırmak için görsel bir sınır kullanın:
[ÖRNEKLER]
...
[İŞLENECEK YORUM]
...
Girdi ile örneğin birbirinden ayrılmaması, biçim hatalarının en sık kaynağı; nasıl ayrılacağı ayrı bir yazıda → Sıfır, Tek ve Az Örnekle İstem: Modele Örnek Vermek Ne Yapıyor?.
Örnek seti nasıl bakım görür?
Bir örnek seti kurulup unutulacak bir şey değil. Zamanla üç yönde eskiyor ve her birinin ayrı belirtisi var.
Girdiler değişiyor. Bir e-ticaret sitesinin müşteri yorumları, ürün gamı değiştiğinde farklılaşır. Bir destek ekibinin talepleri, ürüne yeni özellik eklendiğinde başka konulara kayar. Setiniz eski dünyayı temsil ediyorsa, model bugün karşılaşmadığı durumlar için hazırlanmış olur. Belirti: yeni tip girdilerde tutarsız sınıflandırma.
Kategoriler değişiyor. İşin kendisi evrildikçe ayırt edilmesi gereken durumlar değişir. Başta üç kategoriniz varken beşe çıkmıştır ama örnek setiniz hâlâ üçünü gösteriyordur. Belirti: yeni kategorilerin hiç kullanılmaması — model onları görmediği için üretmiyor.
Model değişiyor. Bir güncelleme, modelin örneklerden çıkardığı örüntüyü değiştirebilir. Eskiden üç örnekle yeterince net olan bir kural, yeni sürümde daha fazla örnek gerektirebilir ya da tam tersine gereksizleşebilir. → Model Güncellenince Promptlar Neden Bozulur?
Bakım için pratik bir ritim: çeyrekte bir sete bakın. Son üç ayda karşılaşılan girdilerden birkaçını alın ve mevcut örneklerle karşılaştırın. Yeni bir tür ortaya çıkmışsa sete ekleyin, artık karşılaşılmayan bir tür varsa çıkarın.
Set büyüdükçe bir şey daha yapmak gerekiyor: ayıklamak. Sekiz örnekli bir set, beş örnekli bir setten daha iyi olmak zorunda değil. Fazla örnek maliyeti artırır, promptu uzatır ve fark yaratmadığı için de kimse silmeyi düşünmez. Yeni örnek eklerken eskilerden birini çıkarmayı da değerlendirin. → Prompt Ne Kadar Uzun Olmalı? Ayrıntının Ters Tepmeye Başladığı Nokta
Örneklerin taşıdığı sorumluluk
Sınıflandırma yapan bir sistemde örnekleriniz, sistemin kararlarını doğrudan şekillendiriyor. Bu, teknik bir ayrıntı olmanın ötesinde bir sorumluluk taşıyor.
Örnekleriniz belirli bir grup, bölge ya da ifade biçiminden geliyorsa, model o örüntüyü genelleştirir ve dışarıda kalanlar için daha zayıf çalışır. Bir destek sisteminde resmî dille yazılmış örnekler kullanırsanız, günlük dille yazan müşteriler sistematik olarak farklı muamele görebilir.
Bu, örnek setinin dengesini yalnızca performans meselesi olmaktan çıkarıyor. → 10.4.1.2yakında
Sınırlar
Örnek bilgi yaratmaz. Örnekler nasıl sorusunu cevaplar, ne sorusunu değil. → Promptla Çözülemeyen Problemler: Yedi Belirti ve Doğru Çözümleri
Uydurma örnek kötü örnektir. Gerçek örneğiniz yoksa talimatı netleştirmek daha güvenli.
Örnekler bağlam yeri kaplar. Uzun girdilerle çalışıyorsanız her örnek yerden ve maliyetten çalar.
Set eskir. Gerçek girdiler zamanla değişir; bir yıl önceki örnekler bugünkü durumları temsil etmeyebilir.
Yanlılık taşınır. Örneklerinizdeki eğilim çıktıya geçer. Bu, sınıflandırma işlerinde adalet sorununa dönüşebilir.
Özet
Örnekler yalnızca göstermek istediğiniz kuralı öğretmez; taşıdıkları her ortak özellik bir sinyaldir. Üç örneğinizin üçü de kısaysa, model kısalığı kural sanır.
Dört seçim kuralı: ayırt etmek istediğiniz eksende çeşitlendirin, sınır durumlarını kapsayın, biçimi tutarlı tutun ve sınıflar arasında dengeli dağıtın.
En değerli örnek en tipik olan değil, modelin emin olamayacağı olandır. “Sınıflandırma zor” durumunu göstermek, çoğu setin eksik bıraktığı ve en çok işe yarayan satırdır.
Sayı için kural: ayırt edilmesi gereken her durumu bir kez gösterin. Örnek eklemek işe yaramıyorsa sorun sayıda değildir.
Sık sorulanlar
Prompt için hangi örnekleri seçmeliyim?
Ayırt etmesini istediğiniz eksende birbirinden farklı, sınır durumlarını içeren, biçimi tutarlı ve sınıflar arasında dengeli dağılmış örnekler — en sık karşılaşılanı değil, sınırı çizeni. Kaç örnek gerektiği ayrı bir soru → Sıfır, Tek ve Az Örnekle İstem: Modele Örnek Vermek Ne Yapıyor?.
Örnekler neden birbirinden farklı olmalı?
Benzer örnekler kuralın dar öğrenilmesine yol açar. Model, örneklerde görmediği bir durumla karşılaştığında tahmin eder.
Örneklerimde fark etmediğim bir ortak özellik varsa ne olur?
Model onu da kural sayar. Hepsi kısaysa kısa cevap verir, hepsi olumsuzsa olumsuza meyleder — siz istemeseniz bile.
Örnekleri promptun neresine koymalıyım?
Uzun girdilerle çalışıyorsanız girdiden sonra. Ayrıca örnekleri işlenecek malzemeden görsel bir sınırla ayırın.